Juan Luis Guerra terug in Nederland
(geschreven door Otto van Helden)

Voor weinig latin artiesten is er een plaatsje in onze Top 40 weggelegd, een enkel zomerhitje daargelaten. Juan Luis Guerra is hierop een uitzondering. In 1991 knalde zijn 'Burbujas de amor' en zijn 'Como abeja al panal' uit de Nederlandse radio's.

Het album 'Bachata Rosa' waar deze tracks op staan, bracht wereldwijde erkenning voor de volkse bachatamuziek. Juan Luis Guerra kreeg daarvoor indertijd in de Nederlandse pers het etiket 'de André Hazes van de Dominicaanse Republiek' opgeplakt. Maar waar andere artiesten met een zomerhitje niet meer dan een knipoog krijgen, verwierf hij de status van megaster. Tijdens zijn eenmalig concert in Nederland in 1993 wist hij dan ook moeiteloos het Rotterdamse Ahoy tot aan de nok toe te vullen. Op 5 december wil hij laten horen dat zijn muziek niets van de glans van toen heeft verloren. Opnieuw is het Rotterdamse Ahoy gekozen als podium voor een eenmalig optreden.

Een levende legende
Met zijn muziek en poëzie heeft Juan Luis veel los gemaakt. Het maakte hem tot een artiest met een boodschap. Dit leidde voor een enkel nummer tot samenwerking met Rubén Blades. Daarnaast liet hij zich inspireren door muziek van Pablo Milanes, poëzie van Pablo Neruda en literatuur van Julio Cortazár. Enige tijd deed zelfs het gerucht de ronde dat hij zich kandidaat had gesteld voor het vice-presidentschap van de Dominicaanse Republiek. Er bleek van een mug een olifant te zijn gemaakt. Onze geëngageerde zanger steunde één van de in de race zijnde partijen.

Hij wist de mythevorming rond zijn personage verder in de hand te werken door op het hoogtepunt van zijn carrière het geploeter in de hitlijsten te laten voor wat het was. De tweede helft van de jaren negentig deed hij het als levende legende wat rustiger aan. Niettemin bracht hij in 1998 het album 'Ni es lo mismo, ni es igual' uit. Het leverde hem in 2000, tijdens de eerste Latin Grammy Awards, maar liefst vijf nominaties en drie onderscheidingen op.

Rock, jazz en latin
Juan Luis Guerra's ouderlijke woning stond in de Dominicaanse Republiek pal naast het Nationale Muziek Theater. Of het hem muzikaal heeft gevormd, weten we niet zeker. Feit is dat hij in zijn jeugd als elk ander kind van die generatie werd beïnvloed door muziek van The Beatles en van de Amerikaanse hippie-beweging. Hij volgde een universitaire opleiding in kunst en filosofie. Ondertussen leerde hij gitaar spelen en won tijdens een talentenjacht een beurs voor een opleiding aan het Berklee College of Music in Boston. Naast de bestaande belangstelling voor Caribische muziek van zijn vaderland leerde hij in de Verenigde Staten vooral ook rock- en jazzmuziek waarderen. Na zijn terugkeer uit Boston richtte hij in 1984 zijn formatie 4.40 op. Deze naam verwijst naar de A-toon van 4.40 Hertz. Juan Luis en de overige leden van zijn toen nog naamloze formatie evalueerden namelijk de resultaten van het oefenen door de afwijking van het beoogde resultaat uit te drukken als bijvoorbeeld '4.36'.

De succesformule
Het schuchtere begin van 4.40 (Soplando, 1984) blijkt een artistiek hoogstandje maar commercieel een flop. De albums die volgden waren veel commerciëler van opzet. Het album 'Ojalá que llueva café' (1989) bracht Juan Luis Guerra zijn internationale doorbraak. Zachter, melodieuzer en harmoniërend met Afrikaanse ritmes was het een nieuwe benadering van merenguemuziek. Voortbordurend op deze succesformule werd in 1990 het album 'Bachata Rosa' uitgebracht. Het was dit album dat hem ook op het westelijk halfrond tot megaster verhief. Juan Luis heeft het lot niet willen tarten door zichzelf te herhalen.

Steeds weer probeerde hij met volgende albums nieuwe wegen in te slaan. Het album 'Areito' uit 1992 staat in het teken van de grootse viering van de ontdekking van Amerika 500 jaar daarvoor en wat dat per saldo heeft opgeleverd. Daarmee kreeg het een politieke en maatschappijkritische lading. Het idee voor 'Fogaraté' (1994) kwam door een sampler met wereldmuziek die hij cadeau kreeg. Er stond een track op van Francisco Ulloa die merengue speelt in perico repiao-stijl. Deze ongepolijste plattelandsstijl is Juan Luis gaan combineren met zijn eigen verfijnde stijl. Dit gaf een verrassend resultaat maar betekende wel het einde van het zachte en romantische karakter dat zijn muziek tot dan toe had gekenmerkt.

In amper 10 jaar tijd wist Juan Luis het te maken. Er is geen artiest die het hem heeft kunnen nadoen. Het zal hem dan ook vast geen moeite kosten om opnieuw het Rotterdamse Ahoy met een enthousiast publiek gevuld te krijgen. Hij zal er ongetwijfeld niet aan ontkomen om een aantal van zijn oude successen te brengen. Maar daar zal hij niet op willen teren. Zijn naam staat immers niet alleen garant voor kwaliteit maar ook voor innovatie.